دوغ یک نوشیدنی لبنی بسیار سالم است که می تواند به جای نوشابه های گازدار در سبد غذایی ایرانی قرار بگیرد.
یک لیتر از این نوشیدنی مفید میتواند یک چهارم نیاز روزانه به کلسیم و ویتامین های  B2 ،B6 ،  B12را تامین کند . دوغ به دلیل کلسیم بالا در تقویت استخوان ها موثر است در حالی که نوشابه های گازدار ( تقریبا در همه ی انواع ) به دلیل اینکه حاوی اسید فسفریک هستند که باعث دفع کلسیم از بدن می شوند و سبب پوکی استخوان ( به خصوص در دختران نوجوان ) می گردد. ترکیبات ویژه ی دوغ و اسیدیته آن سبب افزایش حرکات دودی روده شده ، تخلیه را تسریع می نماید و سبب شادی و طراوت پوست می گردد . ارزش غذایی دوغ تقریبا نصف ارزش غذایی شیر بوده و قسمتی از خواص ماست را نیز دارا می باشد به همین دلیل به عنوان یک نوشیدنی با ارزش انتخاب شده است.

به طور کلی، دوغ در مقایسه با سایر فرآورده‌های شیر، نسبت به گرمای محیط و در برابر فساد مقاومت بیشتری دارد و در دمای محیط بهتر باقی می‌ماند و نیاز به نگهدارنده‌های مصنوعی دیگر ندارد. دوغ یکی از فرآورد‌های مشتق از شیر است که از قدیم در فرهنگ ما جایگاه ویژه‌ای داشته .مصرف فراوان دوغ به‌عنوان یک نوشیدنی همراه با غذا یا به‌ صورت مجزا به‌ خصوص در ماه‌های گرم سال سبب شده تا در سال‌های اخیر، اغلب شرکت‌های تولیدکننده فرآورده‌های لبنی توجه ویژه‌ای به تولید این محصول داشته باشند و بخشی از تولیدات خود را به آن اختصاص دهند. اما دوغ از نظر غذایی چه جایگاهی دارد و چه عواملی بر کیفیت آن موثر هستند؟
ارزش غذایی دوغ :
دوغ فرآورده‌ای حاصل از شیر است که از اختلاط ماست و آب با نسبت‌های مختلف و افزودن نمک تهیه می‌شود. در صنعت برای طعم‌دار کردن آن از کاکوتی و نعناع یا گلبرگ‌های خشک و خردشده گل محمدی استفاده می‌کنند. شاید این طور بتوان گفت که دوغ "نوشابه ماست" است و حاوی کلسیم و سایر مواد معدنی، ویتامین‌های موجود در ماست‌، پروتئین و چربی است. به همین دلیل ارزش غذایی آن از ماست کمی کمتر است. بنابراین جایگزین کردن آن به جای شیر چندان درست نیست اما برای افرادی که دارای مشکل عدم تحمل لاکتوز هستند، می‌تواند مناسب باشد.
علت خواب آور بودن دوغ:
دوغ به دلیل داشتن برخی پپتیدهای موجود در کازئین و پروتئین‌های سرم شیر (مثل تریپتوفان) دارای این ویژگی است.
تشخیص فساد دوغ:
عمده‌ترین عوامل فساد دوغ عبارتند از کپک‌ها و مخمر‌ها. می‌توان گفت که مخمرها بهتر می‌توانند در دوغ رشد و در آن گاز ایجاد کنند و طعم آن را تغییر دهند. به هر حال، مخمرها تاثیر نامطلوبی بر مصرف‌کننده نمی‌گذارند اما برخلاف آنها، کپک‌ها به ندرت دوغ را آلوده می‌کنند و رشد آنها با تغییر طعم دوغ و سپس تغییر رنگ آن مشخص می‌شود.
شرایط نگهداری بهینه:
این فرآورده نیز مانند تمام مشتقات شیر و فرآورده‌های لبنی بهتر است در دمای یخچال نگهداری شود.
میکروارگانیسمهای موجود در دوغ:
از نظر میکروبیولوژیک می‌توان گفت که دوغ حاوی همان میکروارگانیسم‌هایی است که در ماست وجود دارد ولی باید به این نکته توجه داشت که میزان این میکرو‌ارگانیسم‌ها در دوغ کمتر از ماست است. دوغ علاوه بر مزایای تغذیه‌ای، حاوی باکتری‌های مفیدی است که اثرات زیادی بر سلامت دستگاه گوارش دارند. باکتری‌های مفید نظیر استرپتوکوکوس ترموفیلوس و لاکتوباسیلوس بولگاریس موجود در این فرآورده لبنی، در دستگاه گوارش جایگزین می‌شوند و می‌توانند آثار بسیار مفیدی بر سلامت دستگاه گوارش بگذارند. این میکروارگانیسم‌ها همچنین از رشد و تکثیر بسیاری از باکتری‌های مضر در دستگاه گوارش جلوگیری می‌کنند.
نقش رعایت بهداشت:
اگر این فرآورده لبنی تحت شرایط مطلوب بهداشتی و مطابق با اصول استاندارد تهیه مواد غذایی تولید شود، می‌تواند به‌عنوان یک نوشابه سالم و مغذی در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد.

مطالب مرتبط :
  1. خواص شیر برنج
  2. خواص ماست موسیر
  3. استفاده هاي مختلف از ماست و خواص بی نظیر آن براي پوست صورت وبدن

پاسخ